Teatr na terenach Polski po raz pierwszy pojawia się dopiero w średniowieczu. Jak znaczna większość sztuki w tamtym okresie, również teatr rozwijał się głównie w kierunku religijnym. Najstarsze sztuki zostały odnalezione w Krakowie, były to Processio in Ramis Palmarum (pochodzące z XIII wieku). Były to dramaty o charakterze liturgicznym.

U schyłku średniowiecza można zaobserwować odejście od liturgicznych, nabożnych spektaklów w kierunku komedii elegijnych. Jej popularność eksplodowała już na początku renesansu i była ona ceniona szczególnie wśród elit. Renesans to jednak przede wszystkim rozwój teatru staropolskiego, a najczęściej wystawiani byli Mikołaj Rej i Jan Kochanowski. Prawdziwym katalizatorem dla Polskiego teatru okazało się pojawienie na terenie kraju wędrownych angielskich (m.in. ze sztukami Szekspira) i włoskich (commedia dellarte) teatrów. Dzięki nim na dworach powstały pierwsze sceny budowane na wzór włoski (pierwsza powstała w 1637 roku, zbudowana na rozkaz króla Władysława IV Wazy). Po utracie niepodległości spektakle były poddawane cenzurze, a większość funkcjonowała tylko w formie dramatów (m.in. Dziady, Mickiewicza)

Po I wojnie, najwybitniejszy wówczas polski dramaturg Stanisław Wyspiański rozpoczął inscenizację tych dzieł, a brak cenzury pozwolił na działanie aż 32 dużych teatrów w całym kraju. Po II wojnie, komunizm starał się ograniczyć inscenizację klasyków 

 

Wykorzystywanie sztuki teatralnej do nauczania historii.

Teatr może odgrywać bardzo ważną rolę w nauczaniu historii, ponieważ każde przedstawienie powstaje etapowo:

- zbieranie informacji o wydarzeniu historycznym;

- ćwiczenie umiejętności korzystania ze źródeł;

- selekcja materiału i jego ocena;

- przygotowanie scenariusza ( dialogi, monologi, didaskalia,);

- przygotowanie kostiumów, scenografii i rekwizytów oraz muzyki odpowiednich do realiów epoki;

- nauka gestów, mimiki twarzy, sposobu poruszania się, charakterystycznych dla ludzi dawnych epok;

- występ przed publicznością, która bierze udział w teatralnej lekcji historii – aktorzy w roli nauczycieli historii.

Wpływ sztuki teatralnej na poprawę wartości etycznych, samooceny i osobistego rozwoju uczniów.

Główna zaleta sztuki teatralnej polega na doskonaleniu umiejętności przydatnych nie tylko podczas edukacji, ale również w codziennym życiu, np. umiejętności wyciągania wniosków, myślenia analitycznego i krytycznego, łączenia zdarzeń i faktów w związki przyczynowo – skutkowe, ułatwia zapamiętywanie i kojarzenie różnych faktów. Pozwala uczniom brać udział w symulowanym zdarzeniu poprzez wcielenie się w rolę bohaterów przedstawienia. Uczniowie angażują się emocjonalnie w wyznaczone im zadanie, są kreatywni, ponieważ mają możliwość swobodnej interpretacji swojej roli; sami decydują, co jest w niej istotne. Gra zmusza uczniów do odnalezienia się w różnych, czasami nieprzewidzialnych sytuacjach, co rozwija ich zdolności adaptacyjne, komunikatywność, a także wyobraźnię.


 

History of the theatre in Poland

Theatre in Poland for the first time appears  in the Middle Ages. As the vast majority of art at that time, the theater developed mainly in the direction of religion. The oldest plays have been found in Krakow (from XIII century). These were the dramas of liturgical character. In the late Middle Ages we can notice moving away from the liturgical plays  in the elegiac comedy. It was popular in the early Renaissance, and it was appreciated especially among the elites. Baroque theater was originally the nature of court, it was a favorite pastime of the upper classes  who supported opera and ballet. After the First World War there were 32 theaters. After the Second World War, communism tried to limit the staging classical play. After the collapse of the USSR Poland had several eminent playwrights and theater directors. Now theatre is one of the most popular artistic activities.

In Białystok there are:

-         “Opera i Filharmonia Podlaska – Europejskie Centrum Sztuki w Białymstoku” "Podlasie Opera and Philharmonic - European Art Centre in Białystok." is the largest arts institution in north-eastern Poland and the most modern cultural center in this region of Europe.  (www.oifp.eu).

-         “Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Węgierki” "Dramatic Theatre. Aleksander Węgierko". Founded in 1924. there are plays for adults and  adaptations of classic literature for children (www.dramatyczny.pl).

-         “Białostocki Teatr Lalek” “The Bialystok Puppet Theatre”. Has been active since 1953, when group of puppeteers, led by Piotr Sawicki, was granted a state subsidy. From then on the theatre – being a professional stage – has been in operation continuously, producting 3 to 5 new performances every theatre season, using the various puppet techniques (rod-puppets, glove puppets, string puppets and non-conventional forms), different forms of visual theatre, object theatre, mask theatre, drama theatre (http://www.btl.bialystok.pl).

Theatre art for teaching history.

Theater is very important in  teaching history, because each performance is created in stages:

- Gathering information about the historical event;

- Exercise the ability to use sources;

- Selection of the material and its evaluation;

- Preparation of the script (dialogues, monologues, stage directions,);

- Preparation of costumes, scenery, props, and music;

-Learning of gestures, facial expressions, the way of moving, characteristic for people of old ages;

- Perform in front of an audience, which participates in theatrical history lesson - the actors in the role of history teachers.

Theatre art for improving ethical values, self-esteem and personal development of students

Main advantage of theatre art is to improve skills useful not only in education but also in everyday life, eg. Ability to learn, analytical and critical thinking, linking events and facts , memorization and pairing different facts. It allows students to take part in a simulated event. Students are involved in their  task, they are creative because they have opportunity to freely interpret their role; they decide what is essential to it. It also develops their adaptability, communication, and imagination.

 

 Bibliografia:

1. Historia. Encyklopedia szkolna, praca zbiorowa, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1993

2. Z. Raszewski, Krótka historia teatru polskiego, PIW, Warszawa 1990

3. Słownik wiedzy o teatrze, (praca zbiorowa, pod redakcją m in. D. Kosińskiego), Bielsko-Biała 2005.

4. www.wikipedia.pl, www.oifp.eu, www.dramatyczny.pl, www.btl.bialystok.pl